چطور جمع و تفریق را برای کودک با تمرین کوتاه جا بیندازیم؟
جمع و تفریق برای کودک زمانی ساده میشود که از «معنی واقعی عددها» شروع کنیم، نه از حفظ کردن فرمولها. کودک باید بفهمد وقتی میگوییم ۳ + ۲ یعنی «سه تا داریم و دو تا دیگر اضافه میکنیم»، و وقتی میگوییم ۷ − ۴ یعنی «هفت تا داریم و چهار تا کم میکنیم». اگر کودک این مفهوم را با چشم ببیند، خیلی سریعتر از روشهای صرفاً نوشتاری یاد میگیرد. برای همین در این صفحه، کنار هر سوال یک کمک تصویری با نقطهها داریم تا کودک بتواند تعدادها را ببیند و حتی با انگشت بشمارد. این نوع تمرین، هم ذهن کودک را درگیر میکند و هم اضطراب اشتباه کردن را کمتر میکند.
پیشنهاد مهم این است که تمرینها کوتاه ولی منظم باشد. پنج تا ده دقیقه در روز کافی است. اگر کودک خسته شود، یادگیری تبدیل به یک تجربه بد میشود و دفعه بعد با مقاومت روبهرو میشوید. بهتر است هر روز تعداد کمی سوال بپرسید و همانها را با کیفیت حل کنید. در شروع، «فقط جمع» را انتخاب کنید و حداکثر عدد را روی ۱۰ یا ۲۰ بگذارید. وقتی کودک مسلط شد، سراغ تفریق بروید. تفریق معمولاً کمی سختتر است چون کودک باید مفهوم «کم شدن» را درک کند و گاهی لازم است از روی عددهای بالاتر به عقب برگردد. در حالت ساده، این ابزار تلاش میکند سوالهایی بسازد که نیاز به قرض گرفتن یا انتقال نداشته باشند تا کودک آرامآرام اعتمادبهنفس بگیرد.
در تمرین جمع، یک روش خیلی ساده این است که کودک عدد اول را بشمارد و سپس عدد دوم را یکی یکی اضافه کند. مثلاً برای ۵ + ۳ میتواند از پنج شروع کند و بگوید: شش، هفت، هشت. این روش «شمارش رو به جلو» پایهایترین روش جمع است. در تمرین تفریق هم میتوان از «شمارش رو به عقب» استفاده کرد: برای ۹ − ۲ از نه شروع کند و بگوید: هشت، هفت. اما برخی کودکان با رو به عقب شمردن مشکل دارند؛ در اینجا «خط زدن نقطهها» کمک بزرگی است. وقتی کودک ۹ نقطه را میبیند و ۲ تا را خط میزند، باقیمانده را راحتتر میشمارد. این دقیقاً همان کاری است که کمک تصویری این صفحه انجام میدهد.
اگر کودک مدام اشتباه میکند، معمولاً مشکل از سختی تمرین است نه از توانایی کودک. در این شرایط، حداکثر عدد را کمتر کنید، یا سختی را روی «ساده» بگذارید. همچنین میتوانید تمرین را به زندگی روزمره وصل کنید: «سه تا بیسکویت داریم، دو تا دیگه اضافه کنیم چند تا میشود؟» یا «هفت تا مداد داریم، سه تا را برداریم چند تا میماند؟». وقتی کودک جواب را در یک داستان کوتاه و واقعی میبیند، یادگیری سریعتر و ماندگارتر میشود.
نکته مهم دیگر، تشویق درست است. لازم نیست برای هر سوال جایزه بزرگ بدهید. همین که بعد از چند پاسخ درست بگویید «آفرین» یا امتیازها را نشان دهید کافی است. این ابزار با سیستم امتیازدهی طراحی شده تا کودک حس پیشرفت کند. در پایان، بهتر است هر چند روز یک بار سوالها را مرور کنید و اجازه دهید کودک موفقیتش را ببیند. جمع و تفریق اگر با آرامش و تمرین منظم پیش برود، تبدیل به یک مهارت شیرین و کاربردی میشود که پایه ریاضیهای بعدی را هم محکم میکند.