چطور ضرب و تقسیم را برای کودک با مفهوم «گروهها» آموزش بدهیم؟
ضرب و تقسیم برای خیلی از کودکان وقتی دشوار میشود که فقط به شکل یک فرمول حفظی ارائه شود. اگر کودک فقط حفظ کند «۳×۴=۱۲»، ممکن است در سوالهای جدید گیج شود یا بعداً در تقسیم مشکل پیدا کند. راه بهتر این است که ضرب را به صورت «گروههای مساوی» آموزش بدهیم: یعنی چند گروه داریم و در هر گروه چند تا چیز وجود دارد. وقتی کودک مفهوم گروهها را بفهمد، هم ضرب برایش معنیدار میشود و هم تقسیم را به عنوان «برعکس ضرب» راحتتر یاد میگیرد. در این ابزار، کمک تصویری دقیقاً بر همین اساس ساخته شده است: برای ضرب، چند گروه نقطهای میبینیم و مجموع آنها جواب میشود؛ برای تقسیم، یک تعداد نقطه داریم و آنها را بین گروهها پخش میکنیم.
برای شروع آموزش، بهتر است با عددهای کوچک تمرین کنید. گزینه «سختی ساده (۲ تا ۵)» کمک میکند سوالها خیلی سنگین نشوند. مثلاً ۲×۳ یا ۴×۵ برای کودک قابل تصورتر است. وقتی کودک توانست گروهها را به راحتی بشمارد، میتوانید سختی را به «معمولی» ببرید تا جدول ضرب ۲ تا ۹ تمرین شود. اگر کودک هنوز جمع را خوب بلد است، میتوانید نشان بدهید که ضرب یعنی «جمع تکراری»: ۳×۴ یعنی ۴+۴+۴. اما بهتر است خیلی روی این توضیح توقف نکنید؛ چون هدف اصلی این است که کودک ضرب را سریع تشخیص دهد و به کمک تصویر یا گروهها درک کند.
در تقسیم، مهمترین نکته این است که ابتدا «تقسیمهای دقیق» را تمرین کنید؛ یعنی سوالهایی که باقیمانده ندارند. مثلاً ۱۲÷۳ دقیق است چون میشود ۴. اما ۱۰÷۳ برای کودک در مراحل اولیه گیجکننده است. برای همین این ابزار عمداً فقط تقسیمهایی تولید میکند که جواب عدد صحیح باشد. وقتی کودک مفهوم تقسیم را فهمید، میتوانید در مرحلههای بعدی سراغ باقیمانده هم بروید، ولی برای شروع بهتر است کودک فقط ببیند «کل را به گروههای مساوی تقسیم میکنیم».
تمرین کوتاه ولی منظم، کلید موفقیت است. پنج تا ده دقیقه در روز کافی است. در هر جلسه چند سوال محدود طرح کنید و اجازه بدهید کودک با تمرکز حل کند. اگر کودک اشتباه کرد، سریع به او نگویید «اشتباهه». بهتر است برگردید به گروهها: «چند گروه داریم؟ هر گروه چند تاست؟» یا در تقسیم «اگر ۱۲ تا داریم و ۳ گروه میخواهیم، اگر در هر گروه ۴ تا بگذاریم چند تا میشود؟». این سؤالهای راهنما باعث میشود کودک خودش کشف کند و اعتمادبهنفسش بالا برود.
سیستم امتیاز در این صفحه برای همین است که کودک حس پیشرفت کند. هر بار که جواب درست میدهد، امتیاز بالا میرود. اما امتیاز نباید تبدیل به فشار شود. اگر کودک خسته شد، تمرین را تمام کنید و بعداً ادامه بدهید. همچنین میتوانید جدول ضرب را با زندگی واقعی وصل کنید: «۳ تا پاککن داریم و هر پاککن ۲ تا برچسب دارد، چند برچسب داریم؟» یا «۱۲ شکلات داریم و بین ۴ نفر تقسیم میکنیم، هر نفر چند تا میگیرد؟». وقتی ضرب و تقسیم در داستانهای کوچک روزمره قرار میگیرد، کودک بهتر یاد میگیرد و فراموشی کمتر میشود.